Iranski klerikalni režim sada se suočava s mogućnošću da pronađe nasljednika vrhovnog vođe ajatolaha Alija Hamneija nakon njegovog ubistva u zajedničkim američko-izraelskim napadima.

Veteranski lider, koji je vladao čvrstom rukom gotovo četiri decenije, nema zvanično proglašenog nasljednika. Umjesto toga, izabrano tijelo od 88 visokih klerika, poznato kao Skupština eksperata, izabraće narednog vođu.

Vladajući establišment će željeti da djeluje brzo kako bi pokazao stabilnost u republici, a očekuje se da će se članovi skupštine uskoro sastati kako bi razmotrili moguće kandidate prije imenovanja Hamneijevog nasljednika.

Međutim, neizvjesno je da li uopšte mogu rizikovati bilo kakvo okupljanje, s obzirom na to da je američki predsjednik Donald Tramp obećao da će zajednička američko-izraelska kampanja bombardovanja usmjerena na režim biti nastavljena i narednih dana.

Pravnici bi morali izabrati nasljednika koji ispunjava kvalifikacije propisane ustavom. Novi vođa mora biti muškarac, klerik s političkom kompetencijom, moralnim autoritetom i lojalnošću Islamskoj Republici. Skupština bi mogla tumačiti pravila tako da isključi reformističke klerike koji zagovaraju veće društvene slobode i veće povezivanje sa spoljnim svijetom.

CNN donosi pregled nekih od mogućih kandidata za tu poziciju, prema mišljenju stručnjaka i analitičara.

To je zadatak koji je klerikalno tijelo izvršilo samo jednom od osnivanja Islamske Republike 1979. godine, kada je Hamnei na brzinu izabran nakon smrti ajatolaha Ruholaha Homeinija prije više od tri decenije.

Mojtaba Khamenei, 56

Hamneijev drugi sin, Modžtaba, poznat je po tome što ima značajan uticaj iza kulisa i snažne veze s Islamskom revolucionarnom gardom (IRGC), najmoćnijim vojnim tijelom u zemlji, kao i s njenim dobrovoljačkim paravojnim snagama Basidž.

Međutim, nasljeđivanje s oca na sina nije poželjno u šiitskom muslimanskom klerikalnom establišmentu, a posebno u revolucionarnom Iranu koji je nastao nakon svrgavanja široko omražene monarhije. Dodatna prepreka je to što Modžtaba nije visoko rangirani klerik i nema zvaničnu funkciju u režimu. Sjedinjene Države su ga sankcionisale 2019. godine.

Alireza Arafi, 67

Manje poznata figura, Arafi je afirmisani klerik s iskustvom u državnim institucijama koji je bio i Hamneijev povjerljivi saradnik.

Trenutno obavlja funkciju zamjenika predsjedavajućeg Skupštine eksperata, a bio je i član moćnog Savjeta čuvara, koji provjerava izborne kandidate i zakone koje usvaja parlament. Takođe je na čelu iranskog sistema vjerskih škola.

Prema Aleksu Vatanki iz Instituta za Bliski istok, Hamneijeva spremnost da Arafija postavlja na visoke i strateški osjetljive funkcije pokazuje da je imao „veliko povjerenje u njegove birokratske sposobnosti“. Ipak, Arafi nije poznat kao politički teškaš i nema bliske veze sa bezbjednosnim aparatom.

Navodi se da je tehnološki upućen i da tečno govori arapski i engleski, te da je objavio 24 knjige i članka, napisao je Vatanka.

Mohamed Medhdi Mirbageri, rane šezdesete

Mirbageri je tvrdolinijaški klerik i član Skupštine eksperata koji predstavlja najkonzervativnije krilo klerikalnog establišmenta.

Nedavno je preneseno da je opravdavao veliki broj žrtava u izraelskom ratu u Gazi rekavši da je smrt čak i polovine svjetske populacije „vrijedna toga“ ako donese približavanje Bogu.

Prema IranWireu, aktivističkom portalu, snažno se protivi Zapadu i vjeruje da je sukob između vjernika i nevjernika neizbježan. Trenutno vodi Akademiju islamskih nauka u svetom gradu Komu na sjeveru zemlje.

Hassan Khomeini, rane pedesete

Unuk osnivača Islamske Republike, ajatolaha Ruholaha Homeinija, Hasan Homeini ima religijski i revolucionarni legitimitet.

On je čuvar Homeinijevog mauzoleja, ali nije obavljao javne funkcije i čini se da ima malo uticaja na bezbjednosni aparat ili vladajuću elitu. Poznat je kao manje tvrdolinijaški od mnogih svojih savremenika i bilo mu je zabranjeno da se kandiduje za Skupštinu eksperata 2016. godine.

Hašem Hoseini Bušehri, kasne šezdesete

Bušehri je visoki klerik blisko povezan s institucijama koje upravljaju procesom nasljeđivanja, posebno sa Skupštinom eksperata, gdje obavlja funkciju prvog zamjenika predsjedavajućeg.

Navodi se da je bio blizak Hamneiju, ali ima nizak profil u domaćoj javnosti i nije poznato da ima jake veze s Revolucionarnom gardom.