Nekadašnji manastirski kompleks, koji decenijama počiva na dnu jezera Peruća u Cetinskoj krajini, otkriva svoje zidine svaki put kada se zbog suše i potrebe za povećanom proizvodnjom električne energije smanji vodostaj. Tada iz dubina jezera izrone zidine, kameni lukovi i grobni krstovi starog manastira Dragović.

Zahvaljujući našem čitaocu Deniju Demetliku, objavljujemo zaista nevjerovatne fotografije manastira Dragović pod vodom. Šta kriju dubine jezera Peruća, kakvo neprocjenjivo istorijsko blago ovog dijela Hrvatske i srpskog pravoslavnog stanovništva koje živi na ovim prostorima, možete vidjeti upravo na ovim fotografijama.

Inače, manastir Dragović spada u red tri najznačajnija dalmatinska manastira. Pored Krupe i Krke, koji su sagrađeni nešto ranije, istorija manastira Dragović takođe započinje u 14. vijeku. Sagrađen je 1395. godine. Nepunih stotinu godina nakon izgradnje prvobitnog manastira, Turci su ga opustošili 1480. Bio je pust dvadeset godina. Potom je obnovljen, da bi 1590. godine ponovo ostao pust — punih sedamdeset godina, jer su ga monasi napustili zbog gladi, ali i neprestanih turskih upada.

Manastir Dragović je tako od samog nastanka dijelio stradalnu sudbinu naroda ovoga kraja; stradanje naroda pratilo je stradanje crkve i obrnuto.

Inače, manastir Dragović se danas nalazi na trećoj lokaciji po redu od 1395. godine, kada je sagrađen na prvobitnom mjestu. Naime, zbog nestabilnog terena i vlage, manastir je po prvi put premješten u 18. vijeku. Po dozvoli mletačke vlade, premještanje manastira započelo je 1777. godine. Radovi su okončani 1867. godine, kada je i osveštan na lokaciji Vinogradi.

„Manastir Dragović se nalazio neposredno uz sami izvor Dragovićke rijeke. Upravo tu je bio smješten prvi manastir iz 1395. godine. Više puta je rušen, pustošen, ali su ga sveštenici uvijek obnavljali. Nažalost, zbog velike količine vlage, vremenom je ruiniran i počeo se obrušavati, pa je od Mletačke republike dobijena dozvola da se sagradi novi manastir koji je sagrađen na kosi, na samom kraju uvale koja je pod vodom. Tu su se nalazili čuveni Dragovićki mlini. 1777. godine je napravljena velika crkva koja se i danas vidi kada se povuče vodostaj jezera. Naime, prvo iz vode izroni oltar te crkve koja je bila tri puta veća od ove koja se sada nalazi u porti manastira Dragović”, kaže mještanin Koljana Vladimir M. Marinko, koji je i nama, kao i svakom putniku namjerniku i slučajnom prolazniku, sa zadovoljstvom pojasnio tešku sudbinu manastirskog kompleksa.

Ipak, tu nije kraj njegovoj teškoj sudbini. Vlasti SFRJ su nakon Drugog svjetskog rata odlučile da se zarad izgradnje vještačkog jezera potopi manastir Dragović, zajedno sa okolnim srpskim kućama i grobljima. Ideja je i realizovana: manastir je potopljen i premješten na treću lokaciju 1958. godine, gdje se nalazi i dan-danas.

Manastir je vijekovima čuvao neprocjenjive dragocjenosti, poput rukopisnih mineja, knjiga štampanih na Cetinju i u Moskvi, zapisa Dositeja Obradovića i antiminsa patrijarha Arsenija Čarnojevića. Teško je stradao i 1995. godine, da bi monaški život ponovo bio obnovljen u proljeće 2004. godine.

Ostaci potopljenog kompleksa i groblja koje se nalazi u blizini, koje ovih dana možemo vidjeti, svjedoče o vijekovima trajanja i neuništivosti duhovnog identiteta srpskog pravoslavnog stanovništva ovog kraja.