Ribarstvo je možda najopipljiviji primjer stvarno „zajedničke“ Evrope, jer resursi u moru „nemaju pasoše“ i svakodnevno prelaze iz jedne zemlje u drugu, kaže dr Aleksandar Joksimović iz Instituta za biologiju mora.

  • Ribarstvo se u EU reguliše kroz Zajedničku ribarsku politiku.
  • Riblji resursi u moru nemaju granice i kreću se između država regiona.
  • ZRP ima za cilj zaštitu ribljeg fonda, održivo upravljanje flotom i resursima i jačanje međunarodne saradnje.
  • Evropski fondovi omogućavaju podršku ribarima – modernizaciju flote, opreme i pomoć u kriznim situacijama.
  • Ulaskom u EU, država prihvata pravila Zajedničke ribarske politike.

„Ništa nije toliko zajedničko u Evropskoj uniji kao ribarstvo i zato se zove Zajednička ribarska politika. Resursi ribe nisu samo crnogorski, nemaju pasoše, pa onda ona pliva čas u Hrvatskoj, čas u Albaniji, čas u Crnoj Gori“, naveo je Joksimović u tekstu koji je pripremilo Ministarstvo evropskih poslova (MEP).

Iz MEP-a ističu da Zajednička ribarska politika (ZRP) EU ima nekoliko ključnih ciljeva: zaštitu ribljeg fonda, pametno i održivo upravljanje flotom i resursima, kao i jačanje međunarodne saradnje kroz razmjenu podataka i sporazume o zaštiti mora i ribljih vrsta. Kroz evropske fondove, ZRP istovremeno pruža podršku ribarima – od modernizacije flote i opreme do mehanizama pomoći u kriznim situacijama.

„Kada uđemo u porodicu evropskih zemalja, više nijesu važni naši nacionalni zakoni. Prihvatamo Zajedničku ribarsku politiku EU, koja tačno propisuje pravila i sve ono što treba da radimo“, kaže Joksimović.

Tri derogacije za očuvanje tradicije

Tokom pregovora posebno je razmatrano pitanje očuvanja tradicionalnog ribolova. Crna Gora je, navode iz MEP-a, dobila tri derogacije, odnosno privremena izuzeća od pune primjene ZRP, kako bi se zaštitile vjekovne ribarske prakse.

Dva izuzeća odnose se na Bokokotorski zaliv – na upotrebu obalnih mreža potegača sa manjim okom za ribolov sardela i inćuna i korišćenje okružujućih mreža plivarica na ograničenom području unutar zaliva, bliže obali i na manjim dubinama.

Treća derogacija odnosi se na izuzeće od ograničenja visine mreže na 120 metara na otvorenom moru. Derogacije su oročene na period od tri godine, saopštili su iz MEP-a.

„Tražili smo derogaciju, odnosno izuzeće za mreže potegače u Boki. To je nešto što kod nas traje skoro 800 do 900 godina. Želimo da to ostane tradicija, ništa to neće ugroziti resurse Evropske unije, Mediterana ili Jadrana. Duboko vjerujem da je Evropskoj uniji stalo da nešto što traje osam vjekova ima kao svoje buduće bogatstvo“, ističe Joksimović.

Marikultura kao odgovor na pad divljih fondova

Istovremeno, pritisci na divlje riblje fondove sve su izraženiji, zbog čega se sve veći značaj daje i marikulturi. Riječ je, kako objašnjava dr Milica Mandić iz Instituta za biologiju mora, o jednom od ključnih odgovora na smanjenje količine ribe u moru, izazvano prekomjernim izlovom, klimatskim promjenama, zagađenjem i pojavom invazivnih vrsta.

„Brojni su pritisci koji smanjuju količinu divlje ribe, tako da je marikultura način da se prevaziđu takve situacije i da se više usmjerimo na proizvodnju ribe, a manje na izlov prirodnih resursa“, objašnjava Mandić.

Ulaganja u nauku i evropski fondovi

U Crnoj Gori je sektor marikulture još uvijek slabo razvijen. Zbog toga Institut za biologiju mora, uz podršku evropskih fondova, posljednjih godina intenzivno jača svoje kapacitete kako bi obezbijedio naučnu i stručnu podršku razvoju ove oblasti.

„Povlačeći sredstva kroz IPA projekte i Interreg program, uspjeli smo da nadogradimo zgradu Instituta i formiramo savremenu Laboratoriju za uzgoj kamenica, školjki i proizvodnju mikroalgi, koje predstavljaju osnovu ishrane u uzgoju“, navodi Mandić, prenosi Forbs.

Izgradnja laboratorije i njeno kompletno opremanje realizovani su u sklopu projekta Food4Health, kroz Interreg IPA program prekogranične saradnje Italija – Albanija – Crna Gora 2014–2020, koji finansira Evropska unija kroz Instrument pretpristupne podrške (IPA).

Nova era sa ulaskom u EU

Iako zatvaranje poglavlja 13 ne znači kraj obaveza, u Institutu za biologiju mora saglasni su da ulazak u Evropsku uniju otvara novu razvojnu fazu za Crnu Goru.

„Danom ulaska u Evropsku uniju počinje nova era Crne Gore. Najvažnije je da u fokusu svih politika bude korist običnog čovjeka, ribara i zajednica koje žive od mora“, zaključuje Joksimović.